شما اینجا هستید
اخبار » نگرش های فرهنگی و پذیرش فناوری


مینااحمدحسینی، کارشناسی ارشد تکنولوژی آموزشی- دانشگاه خوارزمی تهران

 

چکیده:

در این نوشتار کوچک در نظر داریم نگرش های فرهنگی و پذیرش فناوری را بحث کنیم، که جوامع را به دو دسته تولید کننده و مصرف کننده تقسیم کرده و نظر ما معطوف است به کشور خودمان ایران، به عنوان یک کشور مصرف کننده فناوری  و فرهنگ را اطلاعات و ارزش ها و تفکر انسان در این جامعه در نظر داریم.

کلیدواژگان: فناوری، فرهنگ،کشورهای تولیدکننده وکشورهای مصرف کننده

مقدمه:

بشر همواره در حال پیشرفت بوده و در همه اعصار، فناوری را در پیشرفت خود مورد نظر داشته است.

در اینجا فناوری به معنای مجموعه دانش ها، روش­ها و مهارتهایی که یک انسان برای رسیدن به اهداف مشخص شده­ی خود از آنها بهره می­گیرد است و فرهنگ، دانش، اطلاعات، ارزشها و تفکر انسان در یک جامعه معنا می­دهد.

آثار پبشرفت فناوری بر فرهنگ حول دو محور می­چرخد:

الف: جامعه­ای که افراد آن خود تولید کننده فناوری می­باشند.

ب: جامعه­ای که مصرف کننده محسوب می­شود، یعنی در واقع محصولات تولید شده از جوامع تولیدکننده را به مصرف می­رساند.

اغلب کشورهای مصرف کننده، کشورهای در حال توسعه هستند که کشورما ایران نیز یکی از آنها محسوب می­شود.

کشورهای تولیدکننده، بر طبق نیاز خود(امور مادی) به تولید و مصرف می­پردازند ولی کشور ما که از طرفی در محور کشورهای مصرف کننده می­گنجد و از طرفی دارای فرهنگی اسلامی می­باشد علاوه بر مادیات که البته سعی کرده است در حاشیه باشد هدف  نهایی خود را  تقرب و بندگی خالق هستی قرار داده و برای رسیدن به آن تلاش می­کند و برای گسترش فناوری، حاضر به زیر پا گذاشتن فرهنگ خود نیستند بلکه در پی تطابق فناوری با فرهنگ خود می­باشند.

در هر جامعه­ای در وهله اول باید فرهنگ وجود داشته باشد و بعد تکنولوژی را در حیطه آن فرهنگ به کار بگیریم. البته فرهنگ در کشورهای مختلف متفاوت است و بعضی ها معتقدند ارزش های انسانی باید رعایت شود، در حالی که فناوری قابل لمس بوده و فرهنگ غیر ملموس می­باشد. زیرا فناوری، فکربه جامه عمل درآمده افراد است ولی فرهنگ همان فکر اولیه محسوب می­شود.

افراد کشورهای مختلف متفاوت فکر می­کنند و طرز کاربرد فناوری از طرف آنان متفاوت خواهد بود.

ارزش­ها و نگرش­های ما فرهنگ ماست و فرهنگ ما تعیین کننده استفاده از فناوری­ها است. کشورهای درحال توسعه که نظر خود را بر کشور اسلامی ایران متمرکز کرده ایم، ارزش­ها و نگرش­های خود را از غرب و شرق دریافت نکرده است و دنباله رو  فرهنگ آنان نبوده، بلکه این نگرش­ها را از کتاب مقدس خود قرآن کریم برداشت کرده و باید براساس آن حرکت کند در حالی که امروزه خود ما محتویات کتاب مقدس خود(قرآن کریم) را کمتر مطالعه کرده و استفاده می­کنیم و ناخودآگاه می­بینم که فرهنگ خودمان کم رنگ تر شده و فرهنگی ناآشنا را تجربه می­کنیم و بدون اطلاعات ویژه ای فقط آن را به کار می­یریم و در زندگی خود به اصطلاح پیش می­رویم و هدف خود را بر روی استفاده از فناوری­های دیگران بسته و نه تنها به فکر ایجاد فناوری نیستیم بلکه کم کم فرهنگ خود را به فراموشی سپرده و فرهنگ دیگران را جایگزین می­کنیم.

طبق تعریفی که از فرهنگ در اول این نوشته ارائه دادیم ارزش­ها باید درونی شده باشد و اگر تغییری در آن بخواهد صورت بگیرد نیز باید با اصول و هماهنگی­هایی باشد و این تغییر در اصول اساسی فرهنگ نمی­گنجد. حال فرهنگ به سختی قابل تغییر خواهد بود و اگر فرهنگ جامعه­ای بخواهد مداوم در حال تغییرات اساسی  باشد نمی­توان حسابی بر روی آن باز کرد و هم چنین نمی­توان فرهنگ جامعه را به فرهنگ خود وارد کرد و یا با آن ادغام نمود زیرا در آن هنگام است که تفاوت بین فرهنگها مشکلاتی را به وجود خواهد آورد و حتی در استفاده آن جامعه از فناوری وارد شده تردید خواهد بود. و اگر آن جامعه(که در آن ادغام فرهنگی صورت گرفته است) خود نیز موفق به ساخت یا تولید یک فناوری شود این سوال مطرح می­گردد که این فناوری با کدام فرهنگ تطابق دارد؟ ما به عنوان جامعه­ای اسلامی؛ آیا این فناوری را با ارزشها و اعتقادات دینی خود هماهنگ کنیم و آن را در این زمینه بپذیریم  یا با ارزشهایی که از جوامع و فرهنگهای دیگر وارد کرده­ایم؟

حال باید دید آیا تفاوتی بین این دو فرهنگ در هماهنگی با فناوری وجود دارد یا نه؟ و آیا فناوری بر ارزش­ها و اعتقادات دینی به عنوان فرهنگ یک جامعه تاثیر می­گذارد؟

تاثیرات منفی فناوری بر فرهنگ می­تواند به صورت زیر باشد:

–        استفاده خاص از آن فناوری و شیوه ارائه اطلاعات(استفاده ابزاری که احتمال اینکه ابزار مطابق با فرهنگ آن جامعه نباشد وجود دارد)

–        ارائه اطلاعات از طریق آن فناوری که ممکن است اطلاعات خاصی که با آن فرهنگ در تضاد است را رواج دهد.

–        رواج افکار و ارزش­هایی که با فرهنگ آن جامعه تناسب ندارد و درونی کردن این ارزشها برای مردم آن جامعه

–        برقراری ارتباط با افراد و سازمانهای مختلفی که فرهنگ جامعه برقراری این ارتباط را نمی­پسندد

–        مهم جلوه دادن فرهنگ جامعه تولیدکننده فناوری و ضعف تدریجی فرهنگ جامعه مصرف کننده، گرچه خود دارای فرهنگی غنی­تر و متمدن­تر باشد.

       و تاثیرات مثبت فناوری را می توان این گونه توصیف کرد:

–        استفاده از مزایای فناوری تولید شده

–        استفاده فکری از فناوری تولید شده و شکل گرفتن طرح­های خلاقانه برای تولید فناوری­های جدید مطابق با فرهنگ جامعه خود

–        استفاده از فناوری در جهت دستیابی به اهداف اساسی جامعه

–        استفاده از فناوری تولید شده برای ثبات فرهنگ در جامعه

–        بازیابی و ارائه فرهنگ و تمدن در حال فراموشی جامعه و قبولاندن این مهم به مردم جامعه که فرهنگ متمدن برای بقا و تاثیرگذاری بردیگر فرهنگ­ها باید تلاش کند و نه تاثیرپذیری و پذیرش فرهنگ­های نوپای مغایر با فرهنگ جامعه خود

بحث و نتیجه گیری

در پی ورود فناوری از جامعه­ای دیگر خواه ناخواه فرهنگ آن جامعه نیز به همراه فناوری به جامعه مصرف کننده وارد می­شود و تاثیرات مثبت و منفی بسیاری بر روی فرهنگ پایه خواهد داشت. دانشمندان و افراد فرهنگ پایه بایستی فرهنگ جامعه خود را درونی کرده باشند و به کارکردها و مزایای آن وقوف کامل داشته باشند تا  بتوانند به وقت رودررو قرار گرفتن با فرهنگی دیگر از خود استقلال رای  نشان داده و از آن فرهنگ به نفع  و مطابق با ارزشهای جامعه خود استفاده کنند.

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است -
آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد -

خبر بندر | بندرگناوه، بندر دیلم، بوشهر